Σήμερα ο πρωθυπουργός πρότεινε ως βασικό μέτρο καταπολέμησης της διαφθοράς στο πολιτικό σύστημα τη θέσπιση του ασυμβίβαστου μεταξύ βουλευτ(ρι)ών και υπουργών. Προτάθηκε ως μέτρο που θα ενισχύσει τη διάκριση νομοθετικής και εκτελεστικής εξουσίας κατά το γαλλικό πρότυπο, σύμφωνα με τις διαρροές.

Μόνο που το γαλλικό σύστημα είναι προεδρικό, και το δικό μας είναι ένα σύστημα προεδρευόμενης κοινοβουλευτικής δημοκρατίας. Εδώ έχουμε μια έμμεση και σιωπηλή αλλαγή βασικής όψης του πολιτεύματος, που ισχυροποιεί ακόμα περισσότερο τον πρωθυπουργό και όχι το κοινοβούλιο. Δεν ενισχύεται ο ρόλος του κοινοβουλίου αλλά του πρωθυπουργού.

Επίσης, η ιδέα που παρουσιάζεται για «αναστολή βουλευτικής ιδιότητας» κατά την είσοδο στην κυβέρνηση και αυτοδίκαιη επιστροφή στη Βουλή με την αποχώρηση από την κυβέρνηση είναι προβληματική στην εφαρμογή, απαξιώνει τον ρόλο των μελών του κοινοβουλίου και υπονομεύει τη σχέση αντιπροσώπευσης ψηφοφόρων και μελών του κοινοβουλίου.

Και επιπλέον δεν λειτουργεί ως μέτρο κατά της διαφθοράς. Η ιδέα αυτού του μέτρου είναι ότι ο/η υπουργός δεν θα μπορεί να χρησιμοποιεί τη θέση του για να επανεκλεγεί. Με την αναστολή, την επιστροφή και την κάθοδο ξανά σε εκλογές, η ιδέα του ασυμβίβαστου αποδεικνύεται ακόμα και με τους όρους αυτούς κενό γράμμα, μια τρύπα στο νερό.

Τέλος, η πρόταση αυτή βλέπει τα κίνητρα και τη λειτουργία της διαφθοράς ως εντελώς προσωπική υπόθεση. Αγνοεί τον συστημικό της χαρακτήρα, όπως ακριβώς αποδεικνύει και το τρέχον σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ, στο οποίο συμμετείχαν μεσαία κομματικά στελέχη, διορισμένοι κρατικοί αξιωματούχοι, στελέχη κρατικών οργανισμών, ιδιώτες, βουλευτές/βουλεύτριες, υπουργοί και άλλα μέλη της κυβέρνησης.

Η πρόταση είναι κατά βάση απλώς μια επικοινωνιακή αντίδραση στη διάχυτη αίσθηση ότι η διαφθορά είναι εδραιωμένη. Στην έρευνά μας στο Eteron το φθινόπωρο βρήκαμε ότι ο κόσμος πιστεύει ότι η μεγαλύτερη απειλή για τη λειτουργία της δημοκρατίας είναι η διαφθορά του πολιτικού συστήματος. Τότε είχαμε ήδη σκεφτεί να συμπεριλάβουμε το ασυμβίβαστο βουλευτ(ρι)ώ-υπουργών στις πιθανές θεσμικές παρεμβάσεις, μια ιδέα που σιγά σιγά είχε ήδη αρχίσει να ακούγεται. Και πράγματι ήταν το δεύτερο πιο δημοφιλές μέτρο, αρκετά μακριά από το πρώτο που ήταν η θέσπιση ορίου διαδοχικών θητειών. Και τα δύο υποδεικνύουν ότι ο κόσμος στηρίζει εύκολα οτιδήποτε του μοιάζει ότι μειώνει έστω και τεχνητά τη διαφθορά ή έστω την πιθανότητα ανάπτυξης της διαφθοράς.

Ευθύνη του πολιτικού συστήματος, όμως, είναι η ουσία. Όχι οι εντυπώσεις.