Vorige week, zo rond lunchtijd, belandde ik toevallig in een Griekse speciaalzaak waar je zowel koude als warme schotels kon afhalen. Ik liet mijn oog vallen op een bonensalade die er bijzonder smakelijk uitzag en vulde aan met wat gehaktballetjes. Toen het op betalen aankwam merkte ik dat ik mijn portemonnee op kantoor vergeten was. Ik zei tegen de mevrouw dat ik vlug over en weer zou gaan, maar ze antwoordde ‘geen zorgen, kom morgen maar terug om je schuld te vereffenen’.

Voor Hobbes, de vroegmoderne filosoof die onder meer de Leviathan schreef is de mens een wolf voor de anderen (homo homini lupus est) en gedragen we ons enkel en alleen een klein beetje fatsoenlijk omdat we schrik hebben van de wet en eerder nog voor die macht die haat uitvoering kan afdwingen. Bart De Wever is een aanhanger van dit Hobbesiaanse wereldbeeld.

Rousseau was een tijdgenoot van Hobbes en zag de zaken helemaal anders. In een ongecorrumpeerde staat is de mens behept met empathie en heeft hij oog voor het lijden van de ander. Zolang het eigen leven niet op het spel staat kunnen we elkaar gunnen wat we zelf nodig hebben. Er is nog geen reden om meer te willen dan een ander, meer voedsel te vergaren dan we eigenlijk opkunnen. De miserie begint volgens Rousseau op het moment dat iemand een stuk land afbakent en verklaart ‘dit is van mij’ en genoeg onnozelaars vindt die dat geloven.